Tijdens en na inspanning klagen sporters nog wel eens over spierpijn; zeker aan het begin van het seizoen. Ook tijdens het seizoen komt spierpijn voor wanneer nieuwe oefeningen worden gedaan. "Voorkomen is beter dan genezen" zo luidt het gezegde en dat geld ook voor spierpijn.

Acute spierpijn

Wanneer sporters heel intensieve inspanningen, variërend van een tiental seconden tot een minuut verrichten, ontstaat een gevoel van zware lome armen of benen. Dat gaat gepaard met het gevoel van 'het wil niet meer' en 'ik heb geen macht meer'. Deze vorm van acuut optredende spierpijn duurt kort en wordt veroorzaakt door een snelle stijging van melkzuur in de spieren. Melkzuur is een van de eindproducten die tijdens verbranding van suikers (glycogeen) in de spier kan ontstaan. Het melkzuur veroorzaakt de spierpijn, dus heb je het eigenlijk liever niet. Wordt de inspanning in een lager tempo voortgezet dan neemt die spierpijn snel af. Het gevormde melkzuur kan als energiebron fungeren in noodgevallen. Noodgevallen ontstaan wanneer tijdens inspanning de zuurstofopname tekort schiet. Zuurstof is nodig voor de verbrandingsprocessen in het lichaam. Bij tekort hiervan dreigt er een energie tekort te ontstaan. Dit lost het lichaam tijdelijk op door het melkzuursysteem te activeren.. Dit systeem heeft geen zuurstof nodig om energie te kunnen maken. In korte tijd kan het melkzuursysteem veel energie leveren. Maar het geeft een sterke stijging van de zuurgraad in de spieren. Dit is nadelig voor de chemische reacties die plaatsvinden. De activiteit van de enzymen wordt geremd. Enzymen zijn stoffen die er voor zorgen dat chemische reacties kunnen verlopen. Als deze activiteit van de enzymen minder wordt zal de omzetting van suikers in energie en melkzuur minder plaatsvinden. Er zal dus minder melkzuur ontstaan. Tevens daalt de energie productie en daarmee zal de snelheid van lopen, fietsen en het inzetten van judoworpen verminderen. Kortom, acute spierpijn is een kortdurend, tijdelijk probleem in de spieren. Het gaat vanzelf over als men naar een lager tempo overschakelt. De snelle verbranding van het melkzuur doet de klachten afnemen. Masseren helpt ook, zij het dat het melkzuur dan langzamer verbrandt.

Later optredende spierpijn

De meeste en langst durende spierpijn voelt de sporter vaak al tijdens de training opkomen. Maar vooral de volgende dag(en) voelt men de spierpijn. Deze pijn wordt dan ook de later optredende spierpijn genoemd. In de Engelstalige literatuur hebben ze daar een mooie term voor 'Delayed Onset Muscle Sorness'. Deze spierpijn ondervindt iedereen die na een lange rustperiode weer begint met sporten of als men ongebruikelijke spierarbeid verricht. Vooral bij lopen en springen komt het voor. Bij fietsen, zwemmen, schaatsen, roeien en skiën is het aanzienlijk minder en als het voorkomt, is het voelbaar op een andere manier; geen harde, stijve kuiten of bovenbeenspieren maar 'zware' spieren. Deze spierpijn komt voornamelijk voor in die spieren die 'remmend' hebben gefunctioneerd. Bij het uittrappen van het onderbeen bijvoorbeeld zijn de achterste bovenbeen spieren (de hamstrings) de remmende spieren ook de kuitspieren voeren een remmende functie uit op de knie. Deze zorgen ervoor dat het been niet naar voor klapt. Daarbij leveren deze achter boven beenspieren en kuitspieren kracht, maar worden ze tegelijkertijd ook langer. Normaal verkort ( de uiterste punten komen naar elkaar toe) een spier bij het leveren van kracht. Dit soort zogenaamde 'excentrische' spierbewegingen kan spierschade en uitgestelde spierpijn veroorzaken. Vrijwel altijd betekent spierpijn ook krachtverlies en verminderde lenigheid. Spierpijn gaat samen met spierschade op microniveau. Dus niet zichtbaar met het blote oog.

Preventief

Spierschade ontstaat bij diverse sporten. Wanneer men bepaalde sporten geruime tijd niet meer heeft uitgeoefend is het veel beter om de eerste keren: " te zorgen voor een uitgebreide warming-up en rekoefeningen voorafgaand aan de training " train kort; een half uur kan genoeg zijn " geen half uur achter elkaar dezelfde oefeningen doen maar telkens onderbreken door andere lichte oefeningen " rustig de trainingen met worpen en uchi komi opbouwen " een goede cooling down uitvoeren na de training, ook al is deze training nog zo kort " indien er alsnog spierpijn optreed, training staken, geen heet bad of douche, maar de benen hoog leggenen koelen. " niet eerder dan twee dagen (48 uur) naar de masseur
Binnen de sport lessen zal aan het begin van het seizoen de opbouw gericht zijn op het niet oplopen van spierschade zodat er amper sprake is van spierpijn. Worpen en krachtoefeningen dienen rustig te worden opgebouwd. Als ieder les met een warming -up begint zal het gehele lichaam op een hoger functionerings- niveau worden gebracht. De doorbloeding van de spieren zal daarbij toenemen dus de benodigde stoffen worden sneller naar de spieren vervoerd. Het hart als motor van het lichaam zal hierbij helpen. Zo zie je maar voorkomen is beter dan behandelen.