Cafeïne of coffeïne behoort tot de groep der stimulantia en komt onder andere voor in thee, koffie, chocolade en sommige 'softdrinks'. Het is daarmee waarschijnlijk het meest gebruikte stimulerende middel ter wereld.

De werking van cafeïne, in sommige gevallen kunnen we beter spreken van bijwerkingen, is dosisafhankelijk en te onderscheiden in: " Remming van de eetlust; " Vermindering van de slaap ('wekeffect'); " Vermindering van het vermoeidheidsgevoel; " Hoge bloeddruk en hartritmestoornissen; " Vermindering van de coördinatie; " Nervositeit of beverigheid; " Activering van de vetverbranding; " Een gevoel van euforie (welbehagen); " Activering van de urineproductie; " Misselijkheid en diarree; " Hallucinaties en epileptische aanvallen, shock.

Door de sporters wordt cafeïne vooral gebruikt om de vetverbranding tijdens inspanning te stimuleren, waardoor glycogeen gespaard wordt. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit te Limburg blijkt dat een relatief lage dosis cafeïne ( 5mg/ kg/ lichaams- gewicht) al een maximaal stimulerend effect heeft op een duurprestatie. Voor de gemiddelde sporter komt deze 5 mg / kg / lichaamsgewicht overeen met het drinken van drie tot vier koppen zwarte koffie. In onderstaand schema wordt de cafeineconcentratie beschreven van een aantal producten, gevolgd door de cafeineconcentratie die na gebruik van deze producten na twee tot drie uur in de urine kan worden aangetroffen. Opvallend is dat de moderne 'housedranken' in de regel niet meer cafeïne bevatten dan koffie.

Vooral het feit dat cafeïne de nieren tot een verhoogde urineproductie aanzet, kan voor sporters gezondheidsrisico's met zich meebrengen. Het lichaam droogt bij gebruik van cafeïne eerder uit en stoornissen in de temperatuurregulatie kunnen eerder optreden. Dit kan vooral gezondheidsschade met zich meebrengen bij het lopen van lange afstanden bij een hoge temperatuur (warmtestuwing).

CAFEINE OP DE DOPINGLIJST

Het feit dat cafeïne in bepaalde situaties zowel prestatieverhogend kan werken als gezondheidsschade kan veroorzaken, is voor het IOC aanleiding geweest om het middel op de dopinglijst te plaatsen. Omdat

cafeïne in de hierboven genoemde dranken en genotsmiddelen voorkomt en bijna iedereen elke dag wel één van deze producten tot zich neemt, heeft het IOC besloten het gebruik van cafeïne pas als doping te beschouwen als de aangetroffen hoeveelheid in de urine hoger is dan 12ug/ ml (microgram /milliliter). Op cafeïne wordt alleen gecontroleerd tijdens wedstrijden. Tijdens out of competition zal cafeïne dus niet worden gescreend. Mocht de uitslag van een controle tijdens wedstrijden positief zijn dan zal bij een eveneens positief B monster de tuchtcommissie worden ingeschakeld en er zal een sanctie volgen. Het is gebleken dat in de uitscheiding van cafeïne in de urine een grote individuele variatie bestaat; deze is ook afhankelijk van het geslacht, de leeftijd en mate waarin de gebruiker gewend is aan het gebruik van cafeïne. In bovengenoemd onderzoek van de Rijks Universiteit Limburg, waarbij 5mg/kg/lichaamsgewicht werd toegediend, leidde dat bij geen der onderzochte duursporters tot een te hoge concentratie van cafeïne in de urine. Maar pas op ondanks de mooie getallen blijft de sporter zelf verantwoordelijk en kan hij zich niet op zulke onderzoeken beroepen.

CONCLUSIE

Cafeïne behoort tot de groep van stimulantia en is waarschijnlijk het meest gebruikte stimulerende middel ter wereld. Omdat cafeïne in bepaalde situaties zowel prestatieverhogend kan werken als gezondheidsschade kan veroorzaken heeft het IOC besloten de cafeïne als doping aan te merken wanner de concentratie in de urine hoger is dan 12 ug/ ml.