Sport en onderwijs

De Judo Bond Nederland (JBN) erkent het belang van een sterke relatie tussen sport en onderwijs. Naast de voor de hand liggende lichamelijke voordelen van sportbeoefening heeft sport ook op andere gebieden een positieve invloed. Zo blijkt dat sportbeoefening veelal leidt tot meer zelfvertrouwen, tot meer vertrouwen in de ander en tot netwerken die de maatschappelijke redzaamheid ten goede komen. Op diverse plekken is in de afgelopen jaren te zien dat het lokale onderwijsbeleid haar voordeel kan doen met sport en bewegen, dat problemen met jongeren door sport en beweegactiviteiten verminderen, dat een gezonde leefstijl gestimuleerd wordt, dat de leefbaarheid in een wijk toeneemt en dat de sociale cohesie verstevigt.

Binnen het project richt de JBN zich vooral op het initiëren en versterken van de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en de judoclub op lokaal niveau. Veel judoclubs hebben al op enige wijze een relatie met een school in de omgeving. De JBN ondersteunt dit en tracht de samenwerking te versterken en zo mogelijk een structureel karakter te geven. Judoclubs die nog geen samenwerking hebben met een school in de buurt, maar dit wel graag willen, worden door verenigingsadviseurs van de JBN hierbij ondersteund.

Gemeentes worden ook zo veel mogelijk betrokken in het aangaan van een langdurige samenwerking tussen scholen en judoclubs. Erkenning en ondersteuning vanuit de gemeente biedt veel mogelijkheden op organisatorisch en communicatief vlak, maar ook bijvoorbeeld bij vinden van kader (combinatiefunctionaris).

Judo op school

De judosport heeft een grote vormende waarde en levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de sociale competentie bij kinderen. Ook levert judo een positieve bijdrage aan het zelfvertrouwen en de zelfbeheersing van een kind en de mate waarin het rekening houdt met anderen. De positieve bijdrage van judo wordt veroorzaakt door drie kenmerken van de judosport:

1.            het individuele karakter

2.            het noodgedwongen samenwerken

3.            het fysieke element

Daarnaast zijn er de specifieke judo-oefeningen, regels en etiquette die, anders dan bij andere individuele vechtsporten bijdragen aan een verbetering van de sociale competentie. Zij leggen de nadruk op zorg en verantwoordelijkheid voor elkaar. Door het judo leren kinderen vallen, iets waar ze later veel voordeel van kunnen hebben. Goed leren vallen geeft zelfvertrouwen. Kinderen zijn dan niet meer bang en durven bijvoorbeeld ook meer tijdens gymlessen. Ook de motoriek van kinderen wordt beter door het volgen van judolessen.

Tot slot heeft judo als voordeel dat het al op jonge leeftijd kan worden beoefend en ook juist voor deze doelgroep zeer waardevol is. Judo is uitermate geschikt voor kleuters. Wanneer kinderen in deze leeftijdsfase goed leren vallen en rollen hebben ze daar in hun verdere leven veel profijt van. Judo op school richt zich dan ook op alle groepen van het onderwijs vanaf groep 1.

Voor wie?

Judo op school is geschikt voor kinderen van alle leeftijden en alle typen onderwijs. De JBN biedt naast judo ook jiu jitsu en aikido. Ervaring leert dat de meerwaarde van judo zich vooral manifesteert binnen het primair en speciaal onderwijs. Binnen deze onderwijstypen komt de vormende waarden van het judo het meest tot zijn recht. Binnen het voortgezet- en beroepsonderwijs wordt vaker jiu jitsu ingezet. Hier ligt de nadruk dan vooral op het ontwikkelen van de weerbaarheid van de kinderen. Hiervoor leent jiu jitsu zich bij uitstek.

Lespakketten:

-          Primair onderwijs

De JBN heeft voor het primair onderwijs de lesmap “kennismaken met judo’’ ontwikkeld. Deze lesmap bestaat uit twee delen. In het eerste deel staan drie lessen uitgeschreven met allerlei stoeivormen. Deze lessen kunnen tijdens de gymles worden gegeven door de vakleerkracht of groepsdocent. In het tweede deel van de map staan drie lessen uitgeschreven die aansluitend door de judoleraar kunnen worden gegeven. Hier maken de kinderen echt kennis met judo en leren ze de eerste judovormen, zoals het valbreken.

-          Voortgezet onderwijs
De JBN is momenteel bezig met het ontwikkelen van een lessenreeks gericht op het voortgezet onderwijs. Bij deze lessen zal budo (judo, jiu jitsu en aikido) in brede zin worden ingezet voor het ontwikkelen van de weerbaarheid van kinderen. In deze lessenreeks komen thema’s als agressie en geweld, omgaan met groepsdruk en zelfbeeld aan de orde. Deze lessenreeks zal eind 2011 gereed zijn.

Lesmethoden

-          Schooljudo.nl
De JBN en Schooljudo.nl  hebben de handen ineen geslagen en de krachten gebundeld om uitvoering te geven aan het project ‘Sportaanbod voor het onderwijs’. De JBN adviseert het programma van Schooljudo.nl als een professionele en effectieve interventie. De JBN en Schooljudo.nl streven met hun gezamenlijke missie naar algehele inbedding van judo in het bewegingsonderwijs in Nederland.

Schooljudo.nl werkt met een speciaal ontwikkeld lespakket, waarin wekelijks zowel opvoedkundige als sportieve doelstellingen centraal staan. De kinderen worden meer dan alleen in beweging gebracht. Het draait vooral om normen en waarden, respect, weerbaarheid en het reguleren van agressie. Schooljudo.nl wordt door leerkrachten binnen het basisonderwijs gezien als meerwaardig totaalprogramma. Schooljudo.nl biedt basisscholen een kant-en-klaar concept aan. Het is belangrijk dat kinderen op de basisschool (veilige vindplaats) op een juiste manier kennis maken met sport. Als sport heb je maar één echte kans om je te profileren tijdens de basisschoolperiode. Dit moet goed zijn, met een totaalbeleving voor het kind. Het Schooljudo.nl concept bestaat uit twee fasen. De eerste fase bestaat uit een reeks judolessen van 6  weken op school onder schooltijd. Aansluitend is er een 6-weekse naschools doorstroomtraject. Hierna kunnen de kinderen doorstromen naar de lokale judoclub.

Het programma is laagdrempelig en altijd en overal toepasbaar (plug and play). Afstemming met uitvoerende partijen op het gebied van sportstimulering en breedtesport is een belangrijke pijler binnen deze opzet.
De JBN en Schooljudo.nl hebben een goede samenwerking in het stimuleren van judo binnen het onderwijs.

 -         Move a-head
Move a-Head staat voor een lesconcept, waarbij het bewegen (move) als middel wordt gebruikt om de intellectuele prestatie (head) te bevorderen (a-head). De basis van het concept is de formule P – B = Pr. Door het verminderen van mentale- en emotionele belemmeringen (B) zal de prestatie (Pr) van de kinderen verbeteren, omdat ze dan meer van hun aanwezige potentie (P) gebruik maken. Deze prestatie hangt mede af van de sociale-, mentale- en emotionele ontwikkeling van een kind. Aandacht voor deze kant van de ontwikkeling is essentieel. Sportlessen dragen uiteraard bij aan de fysieke ontwikkeling van een kind. De gymles biedt echter een unieke situatie en mogelijkheden om kinderen bewust te maken van sociale-, mentale- en emotionele vaardigheden, die ze in de dagelijkse (school)praktijk nodig hebben. Belangrijke belemmeringen die tijdens de Move a-Headlessen aan de orde komen zijn: het ontstaan en oplossen van ruzies, de kracht van samenwerken, de invloed van het zelfbeeld en het gebruik maken van leerstrategieën.

Het project bestaat uit 4 judolessen, 4 lessen in de klas en een afsluitende presentatie. Tijdens de judolessen leren de kinderen een aantal judogrepen en krijgen ze opdrachten waarin ze hun belemmeringen moeten overwinnen. In de klasles wordt, door middel van allerlei interactieve werkvormen, dieper ingegaan op de theorie achter deze belemmeringen. De judoles en de klasles worden om en om gegeven, zodat maximaal aangesloten kan worden bij de ervaringen die tijdens beide lessen worden opgedaan. De reeks lessen wordt afgesloten met een spectaculaire presentatie. De kinderen demonstreren hun geleerde vaardigheden met en tegen een topjudoka aan hun ouders. Op deze manier maakt de school ook voor hen het proces inzichtelijk. De lessen worden gegeven door gediplomeerde en ervaren docenten.

Kader

Eén van de belangrijke succesfactoren van Judo op school is het gebruik van professioneel kader. Alle judo op school lessen die met goedkeuring of medewerking van de JBN worden georganiseerd, worden gegeven door JBN erkende judoleraren.

-          Database

De JBN beschikt over een uitgebreid netwerk van judoleraren en onderhoudt een goede relatie met de Nederlandse Vereniging van Jiu jitsu en judo leerkrachten (NVJJL), waarbij zo’n 600 leraren bij zijn aangesloten (allen met een door de JBN erkende lesbevoegdheid).

In de praktijk blijkt het echter nog wel eens lastig om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Judoclubs komen soms moeilijk in contact met beschikbare judoleraren en judoleraren die graag meer lessen willen geven komen moeilijk in contact met andere judoclubs. Om hier een oplossing voor te bieden is de JBN momenteel, samen met de NVJJL, bezig een soort ‘marktplaats’ te ontwikkelen, om op een makkelijke en overzichtelijke manier vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Medio 2011 zal deze ‘leraren marktplaats’ beschikbaar zijn.

Verenigingsadvies

De JBN beschikt over een centrale verenigingsadviesdesk met ervaren medewerkers die beschikbaar zijn om op lokaal niveau advies te geven over het opzetten van een goede en structurele samenwerking tussen judoclub en het onderwijs.